الشيخ محمد علي اسماعيل پور القمشه‌اى

14

مناسك حج (1415هـ)

باشد كه هزينه رفتن به آنجا بيشتر از هزينه برگشت به وطن باشد ، در اين صورت داشتن هزينه تا آنجا شرط نيست ، بلكه داشتن هزينه بازگشت به وطن در وجوب حج كافى است و اگر كسى هزينه بازگشت به وطن را داشت ولى بعد از تمام شدن حج آن را از دست داد حج او از حَجّةالإسلام كفايت مىكند . چهارم : رجوع به كفايت : يعنى شخص مكلَف بايد طورى باشد كه پس از برگشتن از حج بتواند خود و عائله خود را اداره نمايد و دچار تهيدستى و فقر نگردد ، پس اگر داراى مبلغى است كه وسيله كسب و سرمايه است كه چنانچه آن مبلغ را صرف حج نمايد ، پس از بازگشت محتاج خواهد بود و بداند كه راه ديگرى براى زندگى مناسب شأن خود نخواهد داشت بر چنين شخصى حج واجب نيست ، پس از آنچه ذكر شد ظاهر مىشود كه فروختن چيزهاى ضرورى زندگى مانند منزل مناسب شأن و لباسهايى كه براى زينت و آبرو دارد و اثاث منزل ، و ابزار كار كه براى زندگى به آنها احتياج دارد و مانند آنها مثل كتاب نسبت به اهل علم كه براى تحصيلاتش لازم است واجب نيست ، و خلاصه آنچه در زندگى انسان مورد حاجت است